Zielona Góra to piękne i zabytkowe miasto. Wiedziałam i planowałam, aż wreszcie pojawił się pomysł genialnej trasy: Zielona Góra - Park Mużakowski - Żary.
Miasto słynie z winiarstwa, więc od tego zacznę. W Muzeum Ziemi Lubuskiej znajduje się jedyne w kraju Muzeum Wina, a w pobliżu, na ul. Żeromskiego, stoi Pomnik Bachusa. Akcenty winiarskie pojawiają się też w architekturze.
Pierwsi mieszkańcy w okolice Zielonej Góry dotarli około 1222 roku za sprawą księcia Henryka Brodatego. Ludność zajmowała się wówczas głównie hodowlą owiec i sukiennictwem. (...) prawa miejskie nadano w 1323 roku. (...) To dzięki pierwszym osadnikom, którzy sprowadzili do miasta sadzonki winorośli, założono tu winnice. Zielona Góra okazała się być miejscem, w którym panują doskonałe warunki klimatyczne do uprawy winorośli. Najstarsza wzmianka o tej działalności na tych terenach pochodzi z 1314 roku. (...) Zielona Góra to najdalej na północ wysunięty obszar winiarski. Przez ponad 700 lat winiarstwo niemal nieprzerwanie towarzyszyło miastu. W XVIII wieku na terenie Zielonej Góry istniało ponad 700 domków winiarskich (...)
visitzielonagora.pl
 |
| Domek winiarski Augusta Gremplera, 1818; ul. Wrocławska 12 |
Na początku XIX wieku na winnicach miasta znajdowało się aż 726 domów winiarskich. Do dziś zachowało się kilka. Najsłynniejszy z nich to domek Augusta Gremplera, który na swojej winnicy zbudował go w 1818 roku. Dziś stanowi część Zielonogórskiej Palmiarni. Niedaleko od niego znajduje się domek winiarski przy ulicy Ceglanej 3. Tu także była winnica, na której rentierka Henrietta Kolthorn w 1872 roku podjęła decyzję o budowie domku z czerwonej cegły.
Po co budowano te obiekty? Dla przechowywania w nich sprzętu i narzędzi, związanych z uprawą winnej latorośli. Często znajdowały się w nich także piwnice, w których przechowywano wino.
gazetalubuska.pl
Domki służyły też jako schronienie osobom pilnującym winnic. Budowano je na wzniesieniu, były więc idealne do obserwacji terenu. Część posiadała piece i można w nich było mieszkać cały rok.
 |
| Palmiarnia; ul. Wrocławska 12 |
Palmiarnia powstała w 1961, kiedy to dobudowano ją do domku Augusta Gremplera. W piwnicy winiarskiej można się napić pysznego, miejscowego wina!
 |
| Widok na d. fabrykę "Polska Wełna" na ul. Wrocławskiej |
 |
| D. winiarnie; ul. Ceglana 2 |
Na zabytek.pl są zdjęcia winiarni na Ceglanej, a na polska-org.pl dużo zdjęć domków i winnic.
 |
| Dom winiarski, 1872; ul. Ceglana 3 |
Na początku XX w. domek był jednym z nielicznych w okolicy, otaczały go winnice i sady. Są zdjęcia - wczoraj i dziś.
 |
| Wytwórnia win, 1870, XX w.; ul. Moniuszki 16 |
W 1826 August Grempler razem ze wspólnikami Carlem Häuslerem i Friedrichem Försterem założył pierwszą w Niemczech wytwórnię win musujących. Mieściła się przy dzisiejszej ul. Moniuszki.
 |
| Wytwórnia win, 1870, XX w.; ul. Moniuszki 16 |
 |
| Zespół fabryczny "Polska Wełna", 1920-1937; ul. Wrocławska 17 |
Na ul. Fabrycznej można obejrzeć d. fabryki włókiennicze (1872, XX w.).
 |
| Hala fabryczna (tkalnia), 1880; ul. Fabryczna 17e |
W budynku mieszczą się teraz lofty. Jak się dowiedziałam, oryginalny kolor nie był kremowy.
 |
| Magazyn, 1873, obok portiernia; ul. Fabryczna 17 |
 |
| Zespół produkcyjno-magazynowy (tkalnia Eichmanna), k. XIX w.; ul. Fabryczna 13a |
Obecnie działa tu centrum kultury "Tkalnia".
 |
| Fabryka sukna, 1913; ul. Fabryczna 14 |
 |
| Komin octowni, k. XIX w.; ul. Przemysłowa |
Octownia była częścią kompleksu spirytusowego Richarda Gremplera, producenta koniaków. Do tej rodziny należała też winiarnia przy ul. Moniuszki.
Budynek wyburzono w 2013.
Jeśli ktoś lubi fabryczne klimaty, to bardzo polecam spacer tymi ulicami.
Domy pracowników zbudowano dużo dalej.
 |
| Domy włókienników, 1782; ul. Sikorskiego 66-76 |
Czytając o pałacu w Zatoniu, natrafiłam na ciekawą informację na temat tych domów.
 |
| Reklama PKO z czasów PRL ze stuzłotowym banknotem z podobizną Ludwika Waryńskiego; ul. Sikorskiego 44 |
Ciekawa ulica. A teraz Rynek i centrum.
 |
| Ratusz, XVI, XVIII w.; Stary Rynek 1 |
 |
| Dekoracyjna blenda (płytka wnęka w murze, o wykroju arkady lub okna, bez prześwitu) charakterystyczna dla gotyku |
 |
| Kościół ewangelicki, ob. MB Częstochowskiej, 1743-77; ul. Mickiewicza |
Wieżę dobudowano w 1828 z kamieni murów miejskich.
 |
| Barokowa ambona, ok. poł. XVIII w., fund. młynarza z Krępy |
 |
| Barokowy ołtarz główny, 1749, dar sukienników |
W kościele znajduje się też kamienna, rokokowa chrzcielnica z 1755 i epitafia z XVIII w.
 |
| Barokowy prospekt organowy, 1752 |
 |
| D. Dom Parafialny Wspólnoty Ewangelickiej, 1909, po wojnie Dom Katolicki; Pl. Powstańców Wielkopolskich 10 |
Przy Domu Ewangelickim znajduje się pomnik Wydarzeń Zielonogórskich 1960, a kawałek dalej, też na Pl. Powstańców Wielkopolskich - Pomnik Synagogi. Została zniszczona w 1938 podczas Nocy Kryształowej. Znalazłam zdjęcia..
 |
| D. więzienie (Kuria Diecezjalna) |
 |
| Mury obronne, XIV, XV w. |
Przy murach na Pl. Powstańców Wielkopolskich stoi pomnik Dobosza Powstania Wielkopolskiego 1918/1919.
Mury rozebrano w XIX w. Ten odcinek przetrwał, ponieważ w XVIII w. dobudowano do niego budynek więzienia miejskiego. Była też fosa.
 |
| Wieża Łaziebna (Głodowa), 1487, XVIII w. (hełm i latarnia); Pl. Pocztowy / ul. Masarska |
Wieża to pozostałość Bramy Nowej, która powstała w 1487 by usprawnić połączenie d. przedmieścia (ob. Pl. Pocztowy) z Rynkiem. Widać otwory strzelnicze. Nazwa wieży pochodzi od pobliskiej łaźni miejskiej.
Najbardziej reprezentacyjną ulicą Zielonej Góry jest Al. Niepodległości.
 |
| Miejska hala widowiskowa z budynkiem administracyjnym, ob. Teatr Lubuski, 1931, 1974-1978; Al. Niepodległości 3/5 |
Najpierw mieściła się tu Miejska Kasa Oszczędnościowa, odbywały się obrady Rady Miasta, występy, było też kino.
 |
| Dom, ob. kino "Nysa", 1 ćw. XX w.; Al. Niepodległości 4 |
Piękny kościół poniżej, niestety, bez szans na wejście. A byłoby warto.
 |
| D. staroluterański kościół Chrystusowy, ob. Ewangelicki Kościół Jezusowy, 1909-1911; ul. Kazimierza Wielkiego 11 |
 |
| Kościół św. Jadwigi, 1372-94, 1572, 1 poł. XIX w.; Pl. Ks. bp. Wilhelma Pluty |
 |
| Rysunek z pocz. XVI w., przedstawiający świątynię Grobu Chrystusowego w Jerozolimie |
Wykonany czarną kreską rysunek pierwotnie znajdował się w kościele w Złotniku koło Żar. Został wyjęty z ruin budowli, poddany konserwacji i w 1998 zainstalowany w obecnym miejscu.
 |
| Chór muzyczny, 1672, i prospekt organowy z organami z 1912, wyk. przez firmę "Schlag und Soehne" ze Świdnicy |
Dokładny opis kościoła i epitafiów znalazłam na stronie dokumentyslaska.pl. Dom parafialny to d. szkoła katolicka.
 |
| Sala sportowa (d. kościół starokatolicki), 1850, 1870; ul. Moniuszki 14 |
I to jest koniec tematów kościelnych. Kolejna ulica, którą wg mnie należy przejść to ul. Jedności.
 |
| Poczta konna / Zajazd Poczty Kurierskiej, ok. 1770; ul. Jedności 78 |
W podwórzu, pod nr 76, podobno jest d. stajnia. Nie wiem, czy ją widziałam. Przebudowana?
 |
| Przed wojną warsztat stolarski Heinricha Pietscha; ul. Jedności 88 |
 |
| Dom, 1899; ul. Jedności 33 |
Tu mieścił się "Fritz Heidel & Co. Materialwarenhandlung" (sklep wielobranżowy). Jest artykuł ze zdjęciami.
 |
| Tzw. "Ermitaż", 1901; Pl. Pocztowy 16 |
To najbardziej charakterystyczny budynek na Pl. Pocztowym.
Ważne dla miasta budynki są na Pl. Słowiańskim.
 |
| D. szkoła ewangelicka ("Czerwona Szkoła"), 1883, ob. Sąd Rejonowy; Pl. Słowiański 12 |
Powstała z przeznaczeniem dla 2 placówek edukacyjnych, odpowiednio dla ubogich chłopców i dziewcząt.
 |
| Resursa kupiecka, ob. Wyższa Szkoła Handlowa, 1829, 1856, 1901; Pl. Słowiański 9 |
D. gimnazjum (ob. Sąd Okręgowy) znajduje się pod nr 6.
A oto inne ciekawe budynki i obiekty w różnych częściach miasta.
 |
| Hala sportowa, ok. 1930; ul. Chopina 19 |
[Budynek] zaprojektowany został w 1928 roku jako hala gimnastyczna, na zlecenie gminy miejskiej w Zielonej Górze przez architekta Lucka w stylistyce modernizmu. (...) był pierwszym obiektem o przeznaczeniu sportowym, który został zaprojektowany z myślą o funkcji, którą ma pełnić. (...) wzniesiony został w stalowej konstrukcji szkieletowej wypełnionej cegłą ceramiczną. Konstrukcję stalową wykonała na zlecenie inwestora znana w Europie zielonogórska firma Fabrik für Brückenbau und Eisenkonstruktionen Beuchelt & Co. Grünberg in Schliesen. Obiekt zachował historyczną formę architektoniczną, charakterystyczną dla budowli o cechach modernizmu, z końca lat 20. XX wieku oraz układ funkcjonalny z halą gimnastyczną na piętrze. Nad wejściem do budynku umieszczono rzeźbę sportowca, która wskazuje na funkcję budynku.
zabytek.pl
 |
| Ceramiczna rzeźba sportowca opierającego ciężar ciała na lewej ręce, a w prawej trzymającego piłkę |
 |
| Tzw. Dom Kolejarza, 1898; ul. Bohaterów Westerplatte 32 |
 |
| Dom Stanów Ziemskich, 1692; ul. Sikorskiego 6 |
Na skrzyżowaniu ul. Moniuszki, Wiśniowej i 1 Maja urządzono mały Skansen Kolei Szprotawskiej. Była to stacja Zielona Góra Górna. Od 1911 linia łączyła Zieloną Górę ze Szprotawą. Służyła do przewozu zarówno towarów, jak i ludzi. Znalazłam jej schemat. Po wojnie linię stopniowo rozbierano, ale do dziś widać gdzieniegdzie fragmenty torów.
 |
| "Marienhütte Kotzenau" (huta żelaza w Chocianowie, d. Kotzenau, na Dolnym Śląsku, od 1854) |
Ten właz kanalizacyjny wypatrzyłam koło kościoła św. Jadwigi.
To, oczywiście, nie wszystko, bo miałam tylko 3 dni. Zobaczyłam główne zabytki, pojechałam wg planu do Zatonia i skansenu w Ochli, odkryłam Raculę, ale chętnie zostałabym dłużej. Najgorsze, że nie udało mi się wejść do Palmiarni. Jest po co wracać.
https://visitzielonagora.pl/historia-zielonej-gory/
https://zabytek.pl/pl/obiekty?szukaj=Zielona%20G%C3%B3ra
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Lubi_Zabytki/lubuskie/Zielona_G%C3%B3ra
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz