Park Mużakowski to jedyny park transgraniczny w Europie. Zgodnie z pierwotnym założeniem zielony pierścień otoczył miasto, które obecnie leży po polskiej (Łęknica) i niemieckiej (Bad Muskau) stronie. Park zajmuje 728 ha: część zachodnia to 206 ha, wschodnia - 522 ha.
W 2004 polska część Parku została uznana za Pomnik Historii.
Miasteczko Muskau położone na zachodnim brzegu Nysy Łużyckiej otrzymało prawa miejskie w 1452 roku. Po wschodniej stronie rzeki rozciągały się łąki, pola uprawne i lasy z osadą, która po II wojnie światowej znalazła się w granicach Polski pod nazwą Łęknica. W 1811 roku majątek ziemski w Muskau odziedziczył po swoim ojcu książę Hermann von Pückler-Muskau - pisarz, podróżnik, twórca i teoretyk ogrodów krajobrazowych (...). W 1815 roku (...) podjął się przekształcenia starej rodowej rezydencji (...) w wielkoobszarowe założenie krajobrazowe, inspirowane angielskimi ogrodami. W 1845 (...) Pückler zmuszony był sprzedać swoje dobra. Nowy właściciel książę Fryderyk Niderlandzki kontynuował prace, rozwijając kompozycję przestrzenną parku zgodnie z zamysłem jego twórcy. Założone zostało m.in. arboretum, które zyskało w końcu XIX wieku renomę jednej z najbardziej znaczących kolekcji roślin drzewiastych w Europie. Również za czasów kolejnych właścicieli, rodziny von Arnim [od 1883] (...) kompozycja parkowa była utrzymywana i uzupełniana w duchu idei Pücklera. (...) W 1931 roku obiekt uznano za rezerwat przyrody.
II wojna światowa przyniosła w parku duże zniszczenia. Konsekwencją ustanowienia polsko-niemieckiej granicy na Nysie Łużyckiej był rozpad jego układu przestrzenno-kompozycyjnego. Mniejsza część z obiektami rezydencjonalnymi po stronie niemieckiej, regularnie pielęgnowana, zachowała ciągłość użytkowania, większa natomiast, po stronie polskiej, została włączona do Państwowego Gospodarstwa Rolnego i Lasów Państwowych (...). W końcu lat 80. nawiązana została współpraca ze stroną niemiecką w celu rewaloryzacji obiektu (...)
W 2004 roku park po obydwu stronach Nysy Łużyckiej (...) został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. (...)
W 2024 r. Narodowy Instytut Dziedzictwa wraz z Fundacją „Park Księcia Pücklera Bad Muskau” rozpoczął realizację wspólnego projektu pt. „Park Mużakowski – zwiększenie atrakcyjności turystycznej i dostępności obiektu światowego dziedzictwa UNESCO” (...).
zabytek.pl
Park położony jest w dolinie Nysy Łużyckiej i należy do tzw. Łuku Mużakowa. Przy projektowaniu całego założenia Pückler wykorzystał naturalne walory terenu: rzekę, tarasy, jeziorka, stare dęby, ale musiał też nawieźć duże ilości ziemi, przemodelować cieki wodne i dokonać nowych nasadzeń. W to wszystko wpisał elementy architektury.
Jedynymi historycznymi budowlami po polskiej stronie parku są trzy XIX-wieczne wiadukty nad głębokimi wąwozami: Most Królewski zwany również Książęcym oraz Most Arkadowy i Wiadukt.
zabytek.pl
 |
| Park na Tarasach - Most Królewski, 1854 |
 |
| Most Arkadowy, 1853, renow. 2011 |
 |
| Ścieżka Cary |
Nazwa ścieżki ma pochodzić od włoskiego sformułowania „Cara mia” – „Moja miła”. Tak książę Pückler zwracał się w listach do – jak twierdził – istoty, którą kochał najbardziej na świecie. W swoich listach nazywał ją „Machbubą”, co w języku arabskim ma znaczyć właśnie „Ukochana”.
spotkaniazzabytkami.pl
Jej grób znajduje się po stronie niemieckiej, a serce - w metalowej kapsule, gdzieś w Parku. Bardzo ciekawa historia, ale nie do końca romantyczna...
 |
| Wiadukt, 1863 |
 |
| Wiadukt |
Most Arkadowy, pod którym przebiega Ścieżka Cary, i Wiadukt to również Park na Tarasach.
Park na terenie Polski jest zdecydowanie bardziej dziki. Przyroda, piękne widoki z tarasów, żadnych budynków. Alejki są czasem drogami leśnymi, więc nie polecam po deszczu.
To ogromny teren, idealny do spacerów, bo dużo mniej ludzi niż po stronie niemieckiej. Na pewno lepszy dla rowerzystów.
Moim ulubionym miejscem jest polana dębów, z Dębem Hermanna i kamiennym kręgiem.
Dąb nie jest, niestety, oryginalny. W 1991 spalił się od pioruna, a w 1994 w jego pniu posadzono nowy.
 |
| Dąb Hermanna z kamiennym kręgiem |
 |
| Siedziska przypominające starogermańskie miejsca sądu |
Na północ od Dębu Hermanna i Domku Angielskiego znajdowała się łużycka wieś, Stary Kobielin, wysiedlona przez Pücklera w 1820. To tam rosną dęby Thora i Strzelców i jest Pogańska Dolina.
 |
| Park na Tarasach - Domek Angielski, 1820 |
W skład Domku Angielskiego wchodziła karczma, domek karczmarza, kryta kręgielnia, strzelnica, altany i pawilon taneczny. Teren ten nazywano czasem "Anglią", zresztą w pobliżu jest też Most Angielski. Był to efekt inspiracji Pücklera wsiami angielskimi, które oglądał podczas swoich podróży.
Z Domku niewiele zostało, ale są zdjęcia z ok. 1900.
 |
| Kamień księcia Hermana von Pücklera, 1901, 1991 |
Kamień z podobizną księcia wystawiła rodzina von Arnim. Został odtworzony w 1991, na początku rewaloryzacji całego założenia. To najwyższy punkt parku, z którego widoczny jest Zamek po drugiej stronie rzeki.
 |
| Park na Tarasach |
Innym ważnym miejscem jest ślad po Mauzoleum rodu von Arnim. To tu Pückler planował wzniesienie kaplicy grobowej.
 |
| Park na Tarasach - Mauzoleum |
Mauzoleum usytuowane było na krawędzi górnego, wschodniego tarasu rzecznego, na zamknięciu głównej osi widokowej biegnącej z Nowego Zamku na Park. Ta neogotycka budowla wzniesiona na planie krzyża powstała w latach 1886 - 1888 dla upamiętnienia śmierci żony hrabiego von Arnim. Mauzoleum było też miejscem pochówku hrabiego, jego drugiej żony i innych członków rodziny. (...) budowla została zniszczona podczas działań II Wojny Światowej.
pgi.gov.pl
Mauzoleum rozebrano w l. 70. XX w. Na szczęście, zachowało się sporo zdjęć tej pięknej budowli. Upamiętnia ją krzyż z napisem:
Miejsce Mauzoleum rodziny von Arnim wzniesionego w 1888 roku według projektu Juliusza Raschdorffa
 |
| Park Górny - Grób Nieznajomego |
Podczas prac w Parku odnaleziono szkielet mężczyzny, który Pückler ponownie zakopał. W ten sposób powstał kolejny - nieco makabryczny - element Parku.
Odtworzony krzyż z napisem znajduje się niedaleko Wiaduktu.
Szkielet nieznajomego. Znaleziony w pobliskich zaroślach 2 stopy pod ziemią 4 sierpnia 1832. Pochowany ponownie w tym miejscu po upływie trzykrotnie trzech dni.
Pola Bronowickie są nierozłącznym elementem i dopełnieniem Parku. (...) pośród nich istniała kiedyś założona przez Pücklera ornamentalna farma – gospodarstwo z domem zarządcy. Prowadziła do niej aleja kasztanowców, istniejąca do dziś. Po samym gospodarstwie pozostały tylko ruiny domu i zabudowań, zatopione w bujnej roślinności, jednak pola nadal tworzą otulinę dla Parku.
pgi.gov.pl
Pola Bronowickie to już Park Zewnętrzny. Bliżej z Bronowic niż z samego Parku. Ja chodziłam ul. Partyzantów do bramy (2 słupy), potem po lewej stronie widać ruiny farmy, i dalej do Parku aleją kasztanowców. Tylko nie po deszczu!
 |
| Ruiny domu zarządcy |
 |
| Aleja kasztanowców |
W bliskim sąsiedztwie Parku Mużakowskiego znajduje się Pałac "Belweder". Można go "podciągnąć" pod Park, ponieważ powstał "na terenie parku, który został założony w połowie XIX wieku i stanowił część założenia parkowego księcia Hermanna von Pücklera. (tablica informacyjna)
Pałac należał do rodziny Urbanitz, właścicieli huty szkła w Łęknicy.
 |
| Pałac "Belweder", 1925, po wojnie siedziba zakładowego klubu huty szkła, od 1992 Miejski Ośrodek Kultury; ul. Wojska Polskiego 2 |
Z Parku na Tarasach do niemieckiej części Parku prowadzą 2 mosty: Podwójny i Angielski.
 |
| Most Podwójny, 1822, odbud. 2003 |
To dawne przejście graniczne dla spacerowiczów.
 |
| Most Angielski, 1822, odbud. 2011 (po 2 str. Niemcy) |
https://www.pgi.gov.pl/images/stories/geoturystyka/luk_muzakowa/przewodnik.pdf
https://polska-org.pl/511742,Leknica,Park_Muzakowski.html mapa i opisy obiektów
https://zabytek.pl/pl/obiekty/leknica-park-muzakowski-w-leknicy-park-w-stylu-krajobrazowym
https://parkmuzakowski.nid.pl/
https://spotkaniazzabytkami.pl/leknica-park-muzakowski-park-w-stylu-krajobrazowym/
https://spotkaniazzabytkami.pl/dziewczyna-bez-imienia/
https://lwkz.pl/monument/leknica-park-palacowy-przy-ul-wojska-polskiego-2/
Koźma J., Maciantowicz M., Łuk Mużakowa i Zielony Las koło Żar. Przewodnik turystyczny - dziedzictwo geologiczne, przyrodnicze i kulturowe, Carbo Media Spółka z o.o., wyd. na zlecenie Nadleśnictwa Lipinki przy współpracy UM w Żarach
Różycki B. W. , ZACHODNIE KRESY RZECZPOSPOLITEJ Wzdłuż granicy na Odrze i Nysie Nie tylko przewodnik, Rewasz, Pruszków 2011
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz